رشته زراعت و اصلاح نباتات یکی از گرایشهای مهم و اساسی در مجموعه مهندسی کشاورزی به شمار می آید. مجموعه مهندسی کشاورزی نیز از رشته های پراهمیت و جذاب در مجموعه علوم تجربی می باشد که توسط داوطلبان گروه آزمایشی علوم تجربی انتخاب می گردد.ایران کشوری است که از توانمندیهای خوب بالقوه و بالفعل کشاورزی برخوردار بوده وکشاورزی در برنامه های توسعه کشور از محورهای اصلی است.

توسعه کشاورزی نیازمندنیروی انسانی ماهر است که بتواند عملیات کشاورزی مربوط به محصولات زراعی و باغی رابر اساس یافته های جدید علمی انجام دهد و بیشترین بازدهی و محصول را در بهره گیریاز منابع به دست آورد. 

بدین منظور برای تأمین نیروی انسانی متعهد و متخصص در رشته زراعت و اصلاح نباتات، برای نیل به خودکفایی در مواد اولیه غذایی و صنعتی لازم است متخصصانی تربیت شوند که بتوانند با استفاده از دانش و تجربیات خود، تولید اقتصادی محصولات زراعی را به طور علمی امکان پذیر سازند و از امکانات موجود کشور حداکثراستفاده را برده، در امور تحقیقات و آموزش و برنامه ریزی کشاورزی نیز خدمت نمایند. 

تربیت کاردان فنی، به عنوان رابط بین مهندسان و متخصصان کشاورزی و کشاورزان درکشور، دارای اهمیت فوق العاده است و از نظر تعداد نیروی انسانی در حال حاضر در سطح پایینی قرار دارد. تأمین نیروی انسانی در این مقطع می تواند نقش سازنده ای را درتوسعه کشاورزی ایفا نماید. 

زراعت و اصلاح نباتات

تعریف و هدف

مطالعه و بررسی در زمینه کاشت و پرورش گیاهان زراعی و انتخاب ارقام مناسب این گیاهان و برداشت صحیح محصولات آنها در رشته ای از علوم دانشگاهی قرار می گیرد که باعنوان زراعت و اصلاح نباتات نامیده می شود. این رشته در دو مقطع کاردانی و کارشناسی ارائه می شود. 

هدف از ایجاد دوره کارشناسی در رشته زراعت و اصلاح نباتات تربیت افرادی است که بتوانند به عنوان کارشناس در زمینه های مختلف تولیدی کار و در برنامه ریزی های منطقه ای و مطالعاتی و همچنین به صورت مربی آموزشی در دبیرستانها وهنرستانهای کشاورزی، و به عنوان مجری امور تحقیقات کشاورزی و یا به عنوان مدیر ومجری واحدهای تولیدی دولتی و خصوصی بخش کشاورزی منشأ خدمت باشند.
در دورهکاردانی تولیدات گیاهی و امور زراعی افرادی تربیت می شوند که بتوانند برنامه هایتولیدی تدوین شده در این رشته را زیر نظر مهندسان کشاورزی بر اساس اصول علمی اجراکنند. این افراد همچنین قادر خواهند بود طرحهای تحقیقاتی را زیر نظر متخصصان مربوطاجرا نموده، در برنامه های آموزش کشاورزی به عنوان مروج کشاورزی خدمت نمایند. 

اهمیت رشته مهندسی زراعت و جایگاه در جامعه

ایجاد رشته زراعت و اصلاح نباتات برای تربیتک ارشناسانی است که بتوانند در جهت افزایش سطح زیرکشت محصولات اصلی کشاورزی، استفاده بهینه از زمان و بالا بردن عملکرد این محصولات در واحد سطح (هکتار) تلاش کنند. باتوجه به این که در حال حاضر حدود 16 میلیون هکتار از اراضی کشور زیرکشت محصولات مختلف زراعی قرار دارد و با عنایت به این که مساحت زمینهای قابل کشت در کشور حدود50میلیون هکتار است، و نظر بر این که ایران از تنوع آب و هوایی برخوردار است؛ بابرنامه ریزی صحیح و دقیق و با استفاده از دانش کارشناسان رشته زراعت و اصلاحنباتات، می توان به میزان هر چه بیشتر از زمینهای کشور برای افزایش تولید کمی وکیفی بهره برداری نمود. 

این مطالب ضرورت و اهمیت تربیت افرادی را که بتوانند با به کار گرفتن دانش خود در جهت رسیدن به این اهداف اقدام نمایند، مشخص می کند. همچنین از جمله مشکلات کشاورزی در کشور ما همواره این بوده است که مجریان فعالیتهای تولیدی کشاورزی، کمتر تحصیلاتی در زمینه کشاورزی داشته اند؛ به طوری که روشهای کار همچنان سنتی و قدیمی باقی مانده است. در حالی که در سطوح بالاتر یعنی کارشناسان و یا مراکزبرنامه ریز و هدایت گر، توان بالایی برای تأمین فن آوری مورد نیاز وجود دارد. ازبین بردن این خلا یعنی تربیت کاردانها در این رشته، می تواند ضمن بهره گیری ازتوانایی های متخصصان و صاحبنظران سطوح بالاتر، با به کارگیری دانش و فنون جدید درامور کاشت و نگه داری محصولات زراعی و باغی، برنامه های کشاورزی را با بازدهی بیشتری قرین سازد.

تواناییهای لازم برای داوطلبان رشته مهندسی زراعت و ادامه تحصیل در آن

سابقه طولانی رشته شیمی در ایران موجب شده است که تعداد متخصصان قابل توجهی در این رشته در جامعه، در مقاطع مختلف مشغول فعالیتهای گوناگون باشند. دوره های تحصیلات تکمیلی در دانشگاههایکشور یکی پس از دیگری دایر شده و فارغ التحصیلان آنها در مشاغل مختلف مشغول به کارشده اند، به طوری که کیفیت علمی آنها نیز با کشورهای با سابقه طولانی در این سطوحقابل مقایسه است. مهمترین گرایشهای مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاههای کشورعبارت است از: شیمی آلی، شیمی تجزیه، شیمی فیزیک، شیمی معدنی، شیمی پلیمر وبیوشیمی. 

گستردگی علم شیمی باعث جذب تعداد زیادی دانشجو در گرایشهای مختلف شدهاست، دانشجویانی که استعداد ریاضی قوی دارند در گرایشهای شیمی فیزیک و شیمی تجزیه و شیمی معدنی جذب می شوند. دانشجویانی که پایه علوم تجربی قویتری دارند قادر به ادامهتحصیل در رشته های شیمی آلی، بیوشیمی نیز هستند. 

تواناییهای فارغ التحصیلان رشته مهندسی زراعت
فارغ التحصیلان این دوره می توانند مسوولیت زمینه های مختلف از جمله موارد زیررا عهده دار باشند: 

1-طرح، نظارت و اجرای طرحهای تحقیقاتی کوچک و بزرگ شیمیاییدر سطوح مختلف کاربردی و علمی محض، در دانشگاهها، کارخانجات و مراکز تحقیقاتی، به منظور ارتقای کمی و کیفی محصولات مورد نیاز جامعه. 

2-مسوولیت و ارائه خدمات درآزمایشگاههای کنترل کیفی، پیگیری و ارائه معیارهای استاندارد به منظور افزایش کمیت و کیفیت محصولات تولیدی و همچنین مواد مصرفی کارخانه ها و صنایع. 

3-ارائهخدمات آموزشی در سطح دانشگاهها، دبیرستانها و موسسات آموزشی. 

4-ارائه طرحهای پژوهشی به منظور استفاده از منابع اولیه ارزنده موجود در جامعه در جهت افزایش بهره وری از آنها و جلوگیری از صادرات بی رویه مواد اولیه ارزشمند و تبدیل آنها بهمحصولات واسطه ای که ارزش اقتصادی بالاتری دارند. 

5-ارائه خدمات در کارخانجاتپتروشیمی، پلاستیک، لاستیک، رنگ و رزین، الیاف، صنایع غذایی، صنایع دارویی، بهداشتی و شوینده ها. 

6-آمادگی برای ادامه تحصیلات در مقاطع بالاتر برای تأمین کادرعلمی دانشگاهها و سایر مراکز علمی. 

7-کمک به توسعه صنایع دستی که در سطحگسترده ای در جامعه پراکنده هستند؛ از جمله ساخت رنگهای بهتر و متنوع تر، بخصوص استفاده از رنگهای طبیعی موجود در صنعت فرش. 

8-استفاده از گیاهان داروییفراوانی که در مملکت موجودند، به منظور استخراج و شناسایی موارد کاربرد این گیاهان به کمک متخصصان داروساز.